Ka ai: Bum Sin Wa
Post-modern ngu ai hpa wa rai ta? Sinna ga e 'ndai prat' hpe shagawp tsun yang, 'Post-modern' ngu ai ga hte tsun lang nga sai. Raitim, ndai lam hpe tsun na nga yang, Post-moderns; Post-modernization; Post-modernism; Post-modernity ngu ai hpe ginhka nna mu chye ra na re. Post-modern sha tsun yang gaw adjective hku sha mai tsun nga ai. E.g Post-modern prat, Post-modern masha ni. Ratim, Post-modernization nga yang gaw, gara hku hkan sa sak hkrung shangun ai hpe madung tawn ra wa sai. Dai hta kaga, Post-modernism nga yang mung, gara hku hkan sa sak hkrung ai ladat de tsun mayu nna, Post-modernity nga yang mung, condition byin nga ai lam hpe shagrau tsun ai hku sha rai nga ai. Ndai DAW 1 hta gaw, Modern hte pre-modern a lam law tsun mayu nga nngai.
Masha nkau mi gaw ndai Post-modernity kaw du nga tim, Post-modern hta ndu shang wa lu ma ai. Post-modern a shawng na Modern lai hku, nkau mi Pre-modern lai ni hte sak hkrung nga ai ni law law naw rai nga ai. Ndai lam hpe hkaja ga nga yang, [15th -18th century] hta myit lai wa sai Philosophical thinkings ni hpe bai nhtang hka ja ra nga ai. Hpa majaw prat hpe ndai hku galai jashai kau wa sahka?
German hte French myit sawn hpaji ninghkring hte kaga ni, Kant, Hume, Hegel, Beacon, Galileo hte hpawn Rausseau kaw nna Faucault du hkra ni a galai shai wa ai myit sawn hpungtang jasat hpaji laru Nargis a majaw ndai mungkan gaw galai shai ai lam lawan ladan byin wa sai rai nga ai. Mi moi prat dingsang kaw shinggyim masha ni ndai lamu ga hta shingbyi machyu, du hkra ladaw hta shamyet shanat ai hte hkrit gaya, makoi, tinang lu ai atsam hte ahpre sha, tam sha nna myit shadik nga ai prat sen wan hku lai mat sai rai nga ai.
Raitim, laiwa sai 400 ning ram kaw nna gaw, gang shaw dat hkrum ai mungkan masha ni tai wa sai. Chye chyang kunghpan wa ai lam mau nma hkra dan dawng wa sai. Dai majaw, mi moi kaw na hkan hkrat wa ai makam masham kri ni, hpun nu hpun gam zawn sak hkrung galaw lu galaw sha ai htung lai ni, kanawn mazum hte makyit mahkai hku hkau lam ni nmyit mada ai de galai shai du shang wa sai rai nga ai. Dai lam ni gaw:-
1) Mungkan shingra a makoi magap nga ai Nature Secrets ni hpe shinggyim masha ni mu tam jai lang lu mat wa ai majaw…
2) Machye machyang ginrawn shachyaw ai philosophical hta lawan ladan hkawn hkrang wa ai hta shinggyim ahkaw ahkang hte nga sat nga sa hpe gram kau dat ai majaw….
3) Hpungtang hpaji hte jak hpaji hta n gun dat shamyet shanat mat wa ai lam ni hte,
4) Ndai mungkan hta nga nga sai nbung, hka, nhprang hte makoi magap nga ai (ndan dawng lu ai arai -secrets) ni hpe grau grau hka ja sawk sagawn mu tam nna jai lang wa ai lam ni a majaw rai nga ai. E.g Hkristan ni jai lang nga ai Chyum Laika hpe mung 'Secrets Scripts' ngu ai rai nga ai. Yawng hkra hpe Chyum Laika kaw tsun da sai, raitim nchye na ai ni a matu hpa nan akyu nnga nga ai. Dai hte maren, ndai mungkan a shingra tara ngu ai hpe mung nchye mu nchye hkrawk ai wa a matu nbung marawp, jan kra lawm ai hta lai hpa nan akyu npru nga ai.
Shawng daw na shinggyim masha ni a myit mang lam gaw, Karai wa (or) hpan da ai wa, lajang da ai lamu madu, ga madu wa kaw nna sharam ya ai daram mi la, jaw ya ai daram mi sha ngu ai myit masin a hkam la kam sham da ai hta shamyet nna sak hkrung wa sai. Karai wa (shing nrai) Lamu madu Ga madu kaw na n lajang ya yang hpa mung nbyin wa lu ai. Dai majaw, jaw jau ra ai, tawngban ra ai hte shi jaw ya ai hpe shakawn ra ai ngu ai a majaw, tengman lam ngu ai gaw lamu madu ga madu kaw na byin wa sai [truth objective] rai nga ai. Anhte shinggyim masha ni ndang di lu ai, n shabyin lu ai ngu ai rai nga ai. Hpang jahtum, anhte hpe lajang da ai wa shabyin ya na re ngu ai lam rai nga ai. Dai gaw, dai ni du hkra Modern prat na masha ni a kraw e rawng nan nga ai makam tai wa sai.
Raitim, shinggyim masha a sawk bram chye na wa ai lam gaw dai hku nrai, tinang a chye chyang ai lam chyu sha sak hkrung lam hpe shading sharai ya nga ai [truth subjective] ngu ai de sa wa nga ai. Dai gaw, Reason(majaw) and Reality(tatut mabyin) ngu ai ga a majaw rai nga ai. Lama mi byin wa ai gaw lama mi a majaw re; hka kaba wa ai gaw, marang htu nna kun, madim daw nna kun, hkyen byawng nna kun. Dai hte maren, marang htu ai gaw summwi hte katsi kahtet a majaw kun, dai gaw galoi byin nna hpa baw hta sum hkrum wa nna hpa baw hta gaw awng sharawng hpa byin a ni? myit sawn ai lam gaw hpaji tai wa sai. Lama mi byin mayu yang, kaja wa galaw ra sai, hpaji chye mayu yang hka ja ra sai, gumhpraw lu mayu yang bungli galaw ra sai. Hkam kaja mayu yang hkum hkrang hta ra nga ai malu masha hpe chye sha ra sai. Dai majaw, sak hkrung lam ngu ai gaw tinang lajang ai hku hkan sa taw nga sai.
Reason and Reality hta shamyet nna makau grup yin a byin nga ai lam ni hpe mung law law mu wa sai. Machyi makaw ai lam, myit ru yawn hkyen ai lam, pawt sindawng ai hte gasat gala ai lam ni yawng gaw shi a reason hte shi rai nga ai. Dai hku mu wa ai hpe Science ngu ai hpungtang hpaji hku mung, Technology ngu ai jak hpaji amyu myu hku mung, Psychology ngu ai myit yu ai hpaji amyu myu hte Logic and Theology ngu ai byin ra ai hte byin na kumla system ni hte bai dingdaw wa sai. Ndai lam ni hta shamyet nna architecture, art, literature, cinema, music, fashion, communication, experiences of space and time, aspects of identity, and sexuality, philosophical, political and sociological, hku nna shinggyim masha a sak hkrung lam hta achya kap nang mat wa nna prat a galu kaba ai maka kumla de gayin du wa sai rai nga ai.
Dai hku nna, labu hpun palawng tsawm hkrak ai hpe lu hpun jang, jak shakap da ai arai hte hkawm sa lu jang, masha n gun nau ndat ai sha pyaw pyaw nga lu jang, jak rai hte matut mahkai lam awngdang nga jang, hkum hkrang hkam kaja hkra chye lu chye sha jang masha dai wa gaw prat dep ai Modern ngu ai ga hte shagawp tsun wa sai. Sut nlu tim dai hku nga lu na hpe shakut ai hkrai raiwa sai. Dai majaw, prat dep ai ngu ai byin wa na matu, arang gaw myit sawn sumru ai hte hkrang shachyaw dat ai ni a lata hta rai taw mat sai.
Galu kaba wa nga ai Asia, Myen mung zawn re ai hkan na masha ni, [grau nna ramma ni ngu ga], tinang a ginra hpe galu kaba wa hkra nkam gaw gap taw sai, grai yak dum sai. Galu kaba sai shara hkan she du nga mayu sai. Kraw e shi chyu pru wa ai myit ni nan, prat a kumla hpe chye na nga sai. Raitim, hkrang ngu ai lamu ga masa, mungdan ginra gaw mi moi na raw naw re ai majaw, dai shara kaw sak hkrung na matu nsin hku de layung ladawn ai zawn, bum kaba lagaw e tsap nga ai zawn hkam sha nga ai. N gwi ai, nkam ai, npyaw dum ai, myit hta htep nnga ai. Pyaw ai shara kaw gaw, matsan tim pyaw dum ai, ru yak tim hkyam sa dum ai myit ni shi chyu shi rawng wa nga ai. Galu kaba sai mungdan de du nga sai ni gaw, Buga de bai wa na kachyi mung n gwi sai. Wunpawng ramma ni hpa rai maigan de chyu sharawng nga ma ta? Post-modernity hte modernity a lam hpe hka ja yang mahtai gaw asan sha re. Mung masa lam nau n ayak hkak ai hkan na ram ma ni mung dai hku sha re, anhte mungdan kaw gaw mung masa re nga nna jahpai nga ma ai. Kaja wa gaw HPAGA YUMGA hte NGA MU NGA MAI lam sha rai ngai ai. Dai majaw, mungdan hpe madu da tim, galaw lu galaw sha lam hte nga mu nga mai lam hta hpang hkrat taw jang, maigan de pru na sha re. Tam lu tam sha lam hte dinghku a nga ngwi nga pyaw lam hpe madung tawn ra na sha rai nga ai. Buga kaw Du shara mi jaw yang jaw, Hpung magam gun shara mi lu yang lu, America de sa na matu yawng lajang da ya sai ngu lama tsun yang yawng tawn kau da nna lanyan mat wa na sha re.
Mi shawng e tsun ai, lamu ga hpe Karai wa e hpajang da ya tim, madu ai gaw Karai wa nrai mat sai. Hpaji hte up hpajang da ai ni a npu e nga ra na rai nga ai. Internet jahpu jaw ra sai, wan jahpu bang ra sai, asuya hpe ahkun amyu myu (Tax) jaw bang ra sai hte dut ya ai shara kaw mari sha ra sai. Yawng a ntsa e Karai wa nga ai ngu chye da tim, Karai wa hte tinang matut mahkai nna awng dang ai sak hkrung nga lu na lam mi nhku nga ai. Ramma law law sha nrai, ndai prat na kam sham ai ni law law a kraw hta Karai wa ngu ai hpe hkungga na kraw e rawng tim, dai Karai wa gaw anhte a shani shagu na sak hkrung lam hta gara hku shang lawm nga ai hpe tak yu nna myit la ai ni hkrai sha re. Kaja wa hkrang n shapraw dan lu ai. Dai majaw, hpaji hte galaw ai ni hte hpaji rau bai htang ra wa sai. Ngai hpaji nchye ai majaw katut sha ni ai ngu ai gaw masha shagu a kraw e yin la taw ai ga rai nga ai. Hpaji chye mayu ai hkrai re. Tinang shakut shaja sha ra ai, matsan ai, myi man nlu ai, yak hkak hkrum ai lam yawng gaw hpaji nchye nna re ngu ai hpe myit kraw e shara la taw nga sai. Karai wa e n yu nna nre, nchye nna she re, dai majaw Karai wa lajang ya na hte ngai nan lajang la ai gaw grau manu nga ai. Dai majaw, Modern prat hta, yu maya hkai lu hkai sha ai prat kaw na jak n gun hpe ga saw nna hkai sha ai de gayin du wa sai. Hpang daw de gaw, jak hte hkai ai nrai, jak hte galaw ai lu sha she sha ra mat sai.
Mungkan ga hpe Karai wa hpan da tim madu ai gaw hpaji chye nna sut su ai shinggyim masha ni bai rai wa sai. South Africa na Desmontutu (Desmond Tutu) Anglican Bishop, Noble price winner wa tsun ai, 'shan hpraw ni sa nna hkristan shatai mani ai, anhte hpe myi di nna akyu hpyi na sharin ya nhtawm, anhte mi di let kyu hpyi ngut nna myi hpaw dat yu yang, anhte a lamu ga yawng hkra shanhpraw ni hkrai madu la taw nga masai' nga ai. Ndai lam ni hpe Modern prat kaw she byin lai wa sai. Anhte amyu ni kaw pyi garai ndu shi ai ngu na kun nchye ai.
Postmodern prat gaw, ndai Modern prat hta grau tsang ra nna lawan la nga ai. Anhte ni hpa byin nna hpa tai na gaw shingran pyi gwi mu na ntai wa sai....Raitim, anhte shadu ai makam gaw, anhte hpe dai zawn re ai kaw na Karai wa naw hkye hkrang mawai shaw la dam nhten!!!!!!! nga ma ai.
DAW II
Tsaban 21 ngu ai prat hta post-modern lai hte hkawm sa nga ai shinggyim masha ni a manawt dingsawt hpe kachyi mi hka ja yu ga. Nkau mi tsun ai, post-modern lai hpe kadai wa mung hkrak ngu ntsun dan lu na re nga ma ai . Postmodern ngu ai gaw ndai she re, ngu tsun lu ai wa gaw, bawm hkam da ai lam hku lai shangun ai hte bung nga ai. Raitim, kadun ai hku tsun ga nga yang, post-modern ngu ai gaw Modern prat a hpang na nga sat nga sa htunglai sat lawat ni hpe tsun ai re ngu nna ga pat pat na mai nga ai. Rai gaw rai sa, shinggyim nga pra lam magup hpe daw hte daw bai htai shamyan ra nga ai. Dai majaw, shawng na DAW I hta Modern prat a lam hpe loi mi ga hpaw hpaw da ni ai.
Post-modern gaw, makam masham hte nawku htung masa, kyang lailen hte kanawn mazum matut mahkai ai ladat, hpungtang hpaji hte jak hpaji a ka-up kahprwi ai atsam hte ganghkau hpat wat nga yawng dang hta hpe yu chyoi myit sawn ai lam, mungkan hkyawm hpaga, matut mahkai, (global economy, connectivity, consumerism), byin nga ai htunglai maka kum la a dawng pru wa ai shingnang hpe htai dan taw ai lam sha rai na rai nga ai. Ndai ni yawng hpe daw hte daw bai myit ra na rai nga ai. Raitim, kanawn mazum hku hkau lam hte makam masham lam hpe gaw tsun na nau wa n yak nga ai majaw lawu na hku tsun mayu nngai.
Makam masham lam: Post-modern prat hta nawku htung shagu a mai kaja ai lam yawng hpe hkap la ai. Gara nawku htung hta mung kaja ai lam ni nga ai zawn n kaja ai lam ni mung nga ai hpe kam ai. Tinang hte htuk manu jang gara htung hpe mung hkan sa na n yak dum ai. Htunghkring, amyu, ru sai hte madang ginhka ai lam n galaw ai. Gara htunghkring kaw mung kaja ai lam ni nga ai hpe hkap la ai zawn, gara amyu chyang, hpraw, kaji kadun hpe ahkyak ntawn ai. Masha shagu gaw shi a shara hte shi manu dan ai lam hpe hkap la nga ai. Dai majaw, post-modernity gaw pluralistic society and culture diversity mung tsun ma ai.
Htunghking hku hkan ai makam masham hpe church based tradition nga ma ai. Church based tradition ngu ai gaw gumchying gum sa lai(Hierarchical) hku woi awn ai hpe ngu mayu nga ai. Sara kaba, dai hpang loi kaba, dai hpang sara ni, dai hpang hpung salang ni, hpungtau ni hte num hpung, la hpung, ramma, ma kaji dai hku sa nga ai.
Poidaw sha ngut jang matsan ai ni hpe karum na alu galoi mung hta nga tim, nawku hpung hta dai alu hte masha kade hpe gara hku karum sai gaw galoi nchye lu ai. Alu bang ai gaw Sasana a matu re nga tim, gara kaw hpa baw Sasana hpe gara hku galaw nga ai lam nau nna lu na re. Dai majaw Nawku hpung gaw sara ni hpe arawng shatsaw ya ai amu sha re nga ai ni mung pru wa ma ai. Dai hte maren Chyum Laika hta rawng ai Yubak a lam, Bai hkrung rawt na lam, Ngarai hte Sumsing mungdan a lam hpe post-modern na ni hkrak nchye na nhkawn hkrang ai nga ma ai. Tsun dan ai hpe chye na ai zawn nga tim, gara hku byin nna kaning rai wa na hpe ung ang ai. Dai lam ni gaw Dakkasu hpaji a Science, Biology, Physics lam ni hte mung matut nga ai nga ma ai. Dakkasu e sharin ai hpaji gaw prove galaw nna mahtai tam ai hpaji (e.g baw machyi yang paracetamo sha ra ai raitm myi machyi yang gaw chloramphenicol rai ra ai hpe sharin ya nga ai. Buga kaw nga yang, hkali bu yang kumgyin si sha yang grau ai, machyi yang U shan nmai sha ai ngu ai lam ni htunghking hku she hkam la wa tim, tsi rung kaw gaw dai hku n gun njaw nga ai. Buga kaw hpun ru hpun lap gaw tsi kaba re nga nna ahkyep jahkraw tawn nna shadu, tsing lu tim, tsi hpaji hku yu ai shaloi dai hku nmai galaw nga ai. Hpun ru hpun lap ni hta dat law law rawng nga ai. Nkau dat ni kaja tim nkau dat ni gaw hkum hkrang hpe jam jau mai jaw nga ai lam sharin ya nga ai).
Thai mungdan, Ashram na Pracha Hutanuwart tsun ai, 'Buddha hpunggyi jawng ni hta, nawku htung a sharin a chyin ai gaw, ‘law hpa myit’ nmai rawng ai lam she sharin ya tim, shinggan Dakkasu e gaw gumhpraw gara hku tam na lam hpe n gun jaw nga ai' nga ai. Ndai lam ni gaw makam masham a chye na da ai htunghkring masa ni hte, ta tut dai ni na sak hkrung lam hte hkrup chya nbyin ai law law wa kahprai gashai hkat nga ai nga yang, nawku hpung de masha nkam sa wa sai. Karai hpe gaw hkugga tim, ta tut hkrang shapraw ai hta nawku hpung ni woi awn ai hku nrai, tinang myit hkawn ai hku hkungga nga ai.
Ndai hte seng nna, Singapore, Malaysia hte Thai hkan du nga ai wunpawng ramma ni grau chye na hkawn hkrang let hkam sha yu na sai ngu kam ai. Tinang amyu ga shaga ai hpung hpe gaw sharawng tim, nawku hpung gaw htunghkring hte amyu hpe madung dat ai hpe mu na re. Hkaw ai tara ni mung shakut ra ai, sharang ra ai, n gun dat ra ai, arang bang ra ai hte chyum laika kaw ka da ai hpe shaw hti nna n gun jaw shatsam htawn tsun na rai nga ai. Dai majaw nkau mi gaw Wenyi n gun nlu ai nga nna kaga nawku hpawng de sa mat ai ni law law nga na hpe kam ai. Dai lam ni gaw hkaw tsun sharing ai tara hkaw ga hte ta tut sak hkrung lam hpe hkrup chya ndi ya lu ai majaw rai nga ai.
Kanawn mazum lam: Kanawn mazum lam gaw asak pang hta mung hkan nga ai. Raitim, ndai kanawn mazum lam hpe social culture hku tsun mayu nngai. Tinang a matu akyu nnga ai (shing nrai) tinang a sak hkrung lam hte nau nseng ai ni hte kanawn na yak sai. Asak kaba nna mahkrum madup law ai ni hpe alak mi n hkungga sai. Shi a matu shi, nye a matu ngai, shi chye ai ngai chye ai nrai, shi lu ai ngai lu ai nrai, kadai mung kade a lam hku hkawm na grau gwi nga ai. Asak ram wa ai hte Kanu Kawa a npu e nkam gyem nga sai. Dai majaw Individualism ngu ai tinghkrai nga mayu ai myit grau law wa nga ai. Nang anhte amyu re hpa rai anhte hte n pawng ai ngu nmai tsun mat sai. Kanawn mazum lam gaw sai lam zawn shi hte shi bung hkat ai shada she mai pawng nga ai. Tinang hte nbung ai wa hpe shakut sharang shagrit shanem nna npawng sai, nang kam ai hku, ngai kam ai hku sak hkrung nga ai. Amyu nbung tim kanawn pyaw jang manang byin nna, kahpu kanau raitim myit masa nbung jang hpyen tai wa lu nga ai. Dai majaw, kadai hte mung nkam dang rang hkat ra hkra Universal rights hpe yawng hkra myit mada nga ai. Dai gaw mung masa zawn gale wa nna shinggyim wuhpawng hta dang rang hkat ninghpang tai taw nga sai. Kadai mung kade a man ang ai hte ahkaw ahkang nga ai hpe hkungga ya ai hpe sha ndai prat na ni ra sharawng nga sai.
Music hte Yu ngwi shingni: Music yu ngwi gaw yawng hpe myit shapyaw ya lu ai shingni re ngu shagawp tsun dam tim, post-modern masha ni a matu gaw n jaw na ang sai. Ngai asak 40 de du wa ai shaloi, Rave ni nau nchye na n hkam sha lu ai. Ngai madat lu ai gaw 1980s hkan na Music rai nna traditional tune ni rai nga ai. Dai hte maren, ndai prat na ni gaw 1980s hkan na music hpe madat na lagawn ai hte nchye hkam sha nga ai. Dai sha n ga, kaga amyu kade a yu ngwi raitim, tinang hte htap htuk jang ra sharawng mayu ai. Tinang hte nhtap htuk jang nchye hkam sha lawm sai. Kadai mung tinang ra sharawng ai nsen hpe Music hte nbung ai ngu nmai tsun sai. Ga shaga ai mung mahkawn yu ngwi rai wa sai, majoi ashun tsap taw ai mung ka manawt ai rai wa sai. Gumhpawn nna yu dat ga nga yang gaw, ndai prat na htunglai kumla sak hkrung maka hpe jaw ai n jaw ai ngu nmai daw dan je yang sai, htuk ai nhtuk ai ngu kabun kahte nga na malai, dai byin nga ai hpe wuhpung hta, amyu hta gara hku akyu nga wa hkra jai lang na ngu ai gaw woi awn ai ni a kraw e rawng ai post-modern lai rai na sai nhten law.......
Showing posts with label Religion. Show all posts
Showing posts with label Religion. Show all posts
Friday, July 30, 2010
Wednesday, July 28, 2010
Du Magam ni Lai Mat Wa, Mung Masha ni Tut Ngam Nga
Ka ai - Bum Sin Wa
Maigan du Wunpawng ramma law law chye mayu ai Buga shiga gaw ‘Mung Masa Shiga’ rai nga ai. Gara kaw hpa baw byin, galoi byin, hpa majaw, kaning rai byin ngu ai hpe chye mayu, na mayu nga ai. Dai shiga ni a marang e maigan kaw sak hkrung na n -gun la hpa zawn pyi tai nga ai. Mung masa shiga hpe shana ya nga ai Website, Blogs hte Radio (e.g Irrawaddy, Mizzima, Kachinnews, BBC, RFA) zawn re ai ni hpe yawng na ra sharawng nga ai. Mung masa manghkang gaw sak hkrung lam a manghkang zawn rai nna, shinggyim masha ban hte ban htum ngu nnga ai labau leng hku kyi (kri) gayin nga ai.
Maga mi hku yu yang, awm dawm ahkaw ahkang lu sai law nga ai ni pyi, mung masa Party ningbaw ni dangrang hkat ai lapran kaw, mung masha ni gaw tinang grau htuk manu dum ai ni a hpang hkan nna dang rang lawm nga ma ai. Dang ai hpung ni mungdan hpe uphkang na ahkang lu la tim, mung masha ni yawng gaw dang ai ni hte sum ai ni maren sha akyu hkam la ra ma ai. Mung masa dang ai ningbaw ningla kachyi mi sha ahkaw ahkang lu nna shanhte ra sharawng ai sak hkrung mat wa chye ma ai.
Mung masa ngu ai a majaw kahkyin gumdin lam hpe hkra nga ai
Mung masa wuhpung gaw gara kaw mung anga nga ai zawn, Community langai (or) church langai (or) dum nta langai hta raitim, mung masa ra sharawng hpung nbung jang shat rau nsha, gamung rau n jahta, nawku rau nsa re ai lam byin nga ai. Sinna mungdan ni hta Party nbung ai shada ga pyi n shaga hkat ai. Dai masha ni nawku jawng langai kaw rau ndung lu ma ai, sumsing mungdan langai de rau man yawng lu na mung nloi na rai nga ai. Rev. Kun Le tsun ai ga nga ai “sumsing mungdan kaw Myen nga taw yang, ngai sumsing mungdan du tim bai nhtang wa na nngai” nga ai. Mung masa hkum tsun sa, Manchester United hte Liverpool gawdin hpung madi shadaw ai lapran ga pyi n shaga hkat nga ma ai.
Wunpawng amyu a lapran hta mung, mung masa nrum ai hpung ni nga jawng nga sai. Dai sha n rai, Nawku Hpung nbung: Madung, KBC, Kahtawlik, Anglican, Shanglawt, Laban kru ya hpung ni a lapran ramma ni mahku mara grai yak nga ai. Hpung nbung jang kaga ga zawn nawn mat nga ai. Num jaw num la hkat ai kaw na hkawt hkalup hpung ni kathawlik num hkum la, kathawlik ni mung hkalup hte hkum gayau nga nna yak nga ai. Ndai hku nna ‘ra’ nbung hkat ai Wunpawng wuhpung wuhpawng hta amyu mungdan langai gaw de nga ai hkrun lam hpe myit yu yang magyi magaw shading la yak la ai tinggyi tinggaw nga rung jahkraw, tauba ginlang wanji chyagang htung lai hpe gara hku di la ra na kun myit yu ging nga ai.
Laika ka sara nkau mi tsun ai, shinggyim wuhpawng gaw ‘rights’ ahkaw ahkang ahkyak ai nga ma ai. Ahkaw ahkang ngu jang yawng hta maren nga ra nga ai. Kaji ai wa lu ai hte kaba ai wa lu ai bai bung ra nga ai. Lahtaw la wa lu ai hte Lahpai la wa lu ai mung naw bung ra na rai nga ai. Dai nrai yang, wuhpung a hpang hkan ai mung masha ni gaw, ningbaw tai ai langai ngai a hpang hkan nna, poi ngut shagu maza magawn mat ra ai hta jan nna hpa nan nngam nga ai. United Kingdom na mung masa la ni tsun ai: (US ni shana shat ‘dinner’ grai hkrak hkra sha sai nga jang, Europe ni gaw ban agying kashin ra ra re ai” nga ma ai.
Chyum Laika na labau mabyin
Yesu nga pra ai ten na Israela amyu (Jewish) masha ni a mung masa hpe loi mi jahta mayu ai. Shani shagu na sak hkrung lam gaw mung masa hkam la ai hta madung nga malu ai. Yesu tara hkaw hkawm ai ten gaw Roma Asuya ni up hkang ai kata rai nna, Jew amyu ni hta nbung ai wuhpung 5 nga ma ai. Dai ni gaw: 1) Hparashe – Pharisees; 2) Saduke -Sadducees; 3) Herodi – Herodians; 4) Myu tsaw hpung- Zealot; hte 5) Laika ka sara or chyoipra ai hpung – Essences ni rai ma ai. Langai hte langai, shada da dinglun hkat, anyam hkat nna aten ma nga malu ai. Ndai ni yawng shanglawm ai Council langai mung hpaw da ma ai. Dai gaw ‘Sanhedrin Council’ rai nna hkinjawng Kayapa hpe ningbaw shatai da mu ai.
Roma Asuya a gawng malai hku nna gaw, Caesar Augustus (27 Bc-14 AD) gaw karai shara kaw nga nhtawm Jew amyu ni hte Palistina mungdan ting hpe up nga ai. Mung masha ni kaw na hkanse hta la nna, tara hte mung dip da nga ai. Zet kung ai masha dan dawng pru wa na nloi ai zawn, pru wa ai ni hpe mung shi a amu hta jai lang kau kau di wu ai. Dai majaw, mung masha ni gaw kam hpa na shara tam nga ma ai. Nawku hpung hpe myit mada ga nga yang mung, alu bang, hkungga nawng jau ai hpe bai n gun dat ra ai sha n ga, tara 613 ting hpe mung tup hkrak bai hkan ra nga ai. Mung masa hku lawt lam tam ai ningbaw pru wa shagu, rim la nna shawa a man e kasi madun kau kau di ai sha a hkrum nga ma ai. Ndai ten hta, lahta e tsun lai wa sai wuhpung 5 gaw lawu na hte maren myit jahkut da nna sak hkrung ma ai.
Zealot- Myu tsaw hpung: Rawt malan hpung hpaw yang she mai sai, ndai Roma ni hpe anhte a kaji Dawi gaw Goliate wa hpe dang kau ai zawn, Roma ni hpe mung dang kau lu na re nga ma ai. Karai Kasang mung anhte kaw moi jiwoi jiwa prat kaw nna rau re. Dai majaw rawt malan saga, teng sha awngdang na re nga ma ai.
Raitim, Herodians hte Saduke (Herod hkawhkam a akyu hpe chyeju dum ai shi a hpang hkan masha ni, Yeruslem nawku htingnu hpe gram gram ya ai hpyen du, hte hpaji rawng ai mare kaba nga masha) ni gaw, ndai Zealot ni myit ai gaw shut nga ai, mana bu ai lai she re, Roma ni hte atsawm kanawn yang sha sak hkrung lu na re, dai nrai yang yawng jam jau mat na she rai nga ai nga ma ai. Essence ngu ai chyoipra san seng dum let laika ka sara ngu tsun hkam ai hpung ni gaw, ndai Herodians ni hte Zealot ngu ai myu tsaw ni myit ai gaw angawk angak hte hpaji nrawng ai amu she re nga ma ai. Karai Kasang hpe sha-grau sha-a let, Shi a mying ningsang hpe shakawn kungdawn ai lam chyu sha mung masa yawng a ashuk ashak hpe dang lu na re, sha n ga, lawt lam a ningpawt mung re, htaw zai bru jang ga kaw hkawm wa ai prat hpe mung myit dum mu le, Karai Kasang gara hku la-kawn la ai hpe mung myit dum ging ai le, nga ma ai.
Raitim, Hparashe ni a sawn nawn ai lam gaw lahta na hpung ni hte shai nga malu ai. Karai Kasang gaw Meshia ngu ai hkye la madu hpe shangun dat na re, dai hpe naw ala ga, anhte hpa n galaw lu ai, shi hkye la yang sha lawt lu na re. Dai majaw Meshia du wa na hpe shani shagu myit masin hkum hkrang jasan jaseng let ala nga ga, akyu hpyi ga, hkungga law law nawng jau nna Karai Kasang na hkra hpyi jahtau ga nga ma ai. Chyum laika na tara laika ni hpe anhte hkrak hkan yang, Karai Kasang gaw anhte hpe matsan dum let hkye la na re. Dai majaw jep ai tara (613) hpe tup hkrak hkan ga. Anhte gaw yubak tsip ni she re majaw, yubak kaw na jasan kau na shawng myit ra ai. Hkungga law law nawng jau ga, Roma ngu ai ni hpe Karai Kasang nan gasat shamyit kau na ra ai, nga ma ai.
Ndai hpung 5 hte gaw Roma hpe nra ai hkrai raitim, nra ai ladat hte gawt kau lu na ladat mahtai shapraw ai (theology) nbung shajang nga ma ai.
Lahta na hpung ni myit mang sawn shapraw ai kata kaw, yu maya mung masha ni gaw shani shagu na lu na sha na hpe sha myit ru nga ra sai. Machyi yang hpa hte tsi na, tsawra myit ni ganang e tam na, lu sha ganang na tam sha na gara hpung hta lawm na mung yak nga ai. Herodians ni she jaw ai zawn zawn, Zealot ni myit ai hku she awng dang na zawn zawn, nrai law Hparashe ni tsun ai ga madat yang she Karai Kasang nan kaja wa sa hkye la na kun nga nna mung ung ang nga ma ai.
Dai aten hta, Yesu ngu ai wa paw pru wa nna mare kahtawng ni hkan tara hkaw hkawm hpang wa sai. Shi hpe mung masa hku amyu hpe woi awn na shadu nhtawm, shi a hpang hkan nang ai ni law law re. Sape shi lahkawng 12 hpe shaga woi ai hpe yu yang, Israela amyu 12 hpe rau sha kahkyin gumdin na ngu ai ladat lawm nga lu ai. Raitim, shi a sasana gaw matsan masha ni kaw na hpang nga lu ai. Tara hkaw hkawm ai hte kaja war a nga ai machyi shamai ai lam, nat shaden ai hte kaw si ai ni hpe jaw lu jaw sha nna, myit kaji garen ai ni hpe shalan shabran hkawm nga ai. Nga hkwi ai yan nau hpe Sape hku shaga ai kaw nna hkawt, grit nem ai maga tsap nna hpang nga wu ai. Dai majaw, Zealot ngu ai Myu tsaw hpung ni gaw shi hpe grai ra sharawng nga ai. Raitim, masum ning tup hkan nang mada yu tim lak lai wa ai lam nmu lu ma ai majaw, shi a ntsa myit kataw ai ni law law lawm wa ma ai.
Yesu ngu ai wa hkaw hkawm ai gaw, Ninggawn Mung Masa re ai lam tsun wa sai. Ndai Ninggawn Mung Masa gaw masha yawng tara rap ra ai hpe lu la hkra gasat ai hpe lak nak hte nre ai sha myit masin hte rai nga lu ai. Nnan daw hta Yuda amyu mat mat ai ni hpe hkan tam na nga nhtawm, hpang daw de gaw mungkan ting de hkaw dan mu, ngu htet kau da wu ai. Shi a sape ni hpe shi tsun nga ai, “ Nye a hpang hkan ai ni gaw, asak hpe lahpaw hte makai gun nna hkan mu yaw (tinang wudang tinang hpai) nga nna htet da nu ai”. Nsang daw yang, aten ntam ai si ai de du mat ai. Akyu law law hpyi ga, masha ni anhte hpe shut ai hku nmu u ga mung, tsadan a jahten ai hte nam pum shang nna kamyin kamam hpa mung nbyin uga sadi maja let hkan nang marit, ngu wu ai. Dai daram tsun da ai kaw Yuda Iscariot naw gale pru mat wa nga lu ai.
Rai sa, lahta na lam gaw hkristan tai ai ni yawng chye na da sai lam ni re. Ndai hku nna woi awn ai hpung amyu myu, lai ladat amyu hte, n gun rawng ai hpung law law wa pru wa dam timung, shinggyim wuhpawng hta grin nga ai gaw, mung shawa masha ni sha arai nga ai nrai ni? Ndai mung shawa masha ni hta ahkyak ai hpa rai ta? Mung masa re ni? Hpaji re ni? Sut gan rai kun? hkam kaja lam wa rai kun? ngam nga ra ai shinggyim wuhpawng hta ta tut ahkyak dik ai hte shani shagu na hkrum hkra nga ai mayak mang hkang ni gaw mung masa kaja jang yawng mai byin wa na kun ngu ai ga san ni anhte hpe shani shagu san taw nga sai.
Myit shachyaw yu na lam
Dai ni na wunpawng ginra hta, lai wa sai 2000 ning hkan na Jew masha ni a gam maka hte kahproi ganoi byin nga ai ngu mu mada nni? Myu tsaw ai hpung ni lam woi ai gaw amyu hpe lawt lu na de kaja wa woi sa wa nga ai kun? Shing nrai, makam masham hta n gun dat ai mung Wenyi lam hpe ningshawng tawn nna amyu sha lam hpe woi awn ai re ngu tsun lu na kun? Shing nrai, mare kaba de nga nna hpaga yumga hte dum nta ni hkrak nga ai ni gaw amyu sha lam hpe shani shana kajai na ra sharawng ma ni? Rai sa, amyu sha lam chyu tsun ai ni gaw gara madang de lahkam sa wa nga sata? Dai ni gaw jaw nhtawm kadai ni gaw shut ai ngu mu mada nga ga ta?
Labau mau mwi a jahtum
Lahta na Jew amyu ni hta byin ai mabyin hpe bai yu ga. Yesu tara hkaw hkawm ai gaw si ai hpang Wenyi ni sumsing mungdan de du na matu re ni? Sape 12 hpe sha lata la ai lam gaw Jew amyu lakung 12 hpe hkringdat ai lam re nga nna chyum masa ninghkring ni mu ma ai, nang gara hku chye na lawm nta? Dai sha n ga, mat mat ai sagu ni hpe hkan tam ai nga nna mung tsun wu ai. Dai hte maren, tara maigan num sha gaw kasha machyi ai hpe shamai ya na hpyi ai shaloi, Yesu lawan n shamai ya ai sha, shat naw jaw sha yu u, mai wa na ra ai, nga ai hpe kanu gaw ‘sha ku na hkrat ai shat hkyep ni hpe gwi ni hta sha na ahkang nga ai zawn, an nu hpe mung na a tsawra myit kachyi mi sha gaw jaw ging ai le’ nga nna dara la ai lam chyum laika hta rawng nga ai.
Dai majaw, Yesu a shamu shamawt ai lam hpe Mesianic prophetic ‘Karai amu gun ai myihtoi kaba’ nga nna mung tsun da ma ai. Raitim, lahta e tsun lai wa ai hpung 5 gaw kadai mung Yesu hpe atsawm sha nchye na ma ai. Madi mung n madi shadaw wa ma ai. Ga san sha san la la rai nna kau da da di ai jahkring hkring hkrum wu ai.
Hpang jahtum AD 70 ram du wa yang, lahta na hpung 5 gaw dumbri dumbra rai mat sai. Jew amyu lamu ga ngu ai gaw numhpu she hput, mung masa myit mada shara kachyi mi mung nmu lu sai. Ratim, Yesu a hpang hkan ai ni gaw law htam nna mungkan de chyam hkra galu kaba dan dawng wa masai. Shanhte a marang e, Hebrew laika hpe Greek hku ka gale nna mungkan de shachyam shabra dat sai. Hparashe ni, Saduke ni, Herodians ni, Chyoipra dum ai ni yawng gaw ganang de rai mat sata? Yesu hpang hkan ai mung masha ni, ntai nmai rai nna lagyim nang ai ni, hpaji pyi nau nchye ai sha madat mara let kam sham ai ni gaw agrin nga nna nsi ai hte amyu nmat ai sha grin nga ai lam Hpung Sasana labau ni hpe yu nna mu lu nga sai nrai ni?
Maigan du Wunpawng ramma law law chye mayu ai Buga shiga gaw ‘Mung Masa Shiga’ rai nga ai. Gara kaw hpa baw byin, galoi byin, hpa majaw, kaning rai byin ngu ai hpe chye mayu, na mayu nga ai. Dai shiga ni a marang e maigan kaw sak hkrung na n -gun la hpa zawn pyi tai nga ai. Mung masa shiga hpe shana ya nga ai Website, Blogs hte Radio (e.g Irrawaddy, Mizzima, Kachinnews, BBC, RFA) zawn re ai ni hpe yawng na ra sharawng nga ai. Mung masa manghkang gaw sak hkrung lam a manghkang zawn rai nna, shinggyim masha ban hte ban htum ngu nnga ai labau leng hku kyi (kri) gayin nga ai.
Maga mi hku yu yang, awm dawm ahkaw ahkang lu sai law nga ai ni pyi, mung masa Party ningbaw ni dangrang hkat ai lapran kaw, mung masha ni gaw tinang grau htuk manu dum ai ni a hpang hkan nna dang rang lawm nga ma ai. Dang ai hpung ni mungdan hpe uphkang na ahkang lu la tim, mung masha ni yawng gaw dang ai ni hte sum ai ni maren sha akyu hkam la ra ma ai. Mung masa dang ai ningbaw ningla kachyi mi sha ahkaw ahkang lu nna shanhte ra sharawng ai sak hkrung mat wa chye ma ai.
Mung masa ngu ai a majaw kahkyin gumdin lam hpe hkra nga ai
Mung masa wuhpung gaw gara kaw mung anga nga ai zawn, Community langai (or) church langai (or) dum nta langai hta raitim, mung masa ra sharawng hpung nbung jang shat rau nsha, gamung rau n jahta, nawku rau nsa re ai lam byin nga ai. Sinna mungdan ni hta Party nbung ai shada ga pyi n shaga hkat ai. Dai masha ni nawku jawng langai kaw rau ndung lu ma ai, sumsing mungdan langai de rau man yawng lu na mung nloi na rai nga ai. Rev. Kun Le tsun ai ga nga ai “sumsing mungdan kaw Myen nga taw yang, ngai sumsing mungdan du tim bai nhtang wa na nngai” nga ai. Mung masa hkum tsun sa, Manchester United hte Liverpool gawdin hpung madi shadaw ai lapran ga pyi n shaga hkat nga ma ai.
Wunpawng amyu a lapran hta mung, mung masa nrum ai hpung ni nga jawng nga sai. Dai sha n rai, Nawku Hpung nbung: Madung, KBC, Kahtawlik, Anglican, Shanglawt, Laban kru ya hpung ni a lapran ramma ni mahku mara grai yak nga ai. Hpung nbung jang kaga ga zawn nawn mat nga ai. Num jaw num la hkat ai kaw na hkawt hkalup hpung ni kathawlik num hkum la, kathawlik ni mung hkalup hte hkum gayau nga nna yak nga ai. Ndai hku nna ‘ra’ nbung hkat ai Wunpawng wuhpung wuhpawng hta amyu mungdan langai gaw de nga ai hkrun lam hpe myit yu yang magyi magaw shading la yak la ai tinggyi tinggaw nga rung jahkraw, tauba ginlang wanji chyagang htung lai hpe gara hku di la ra na kun myit yu ging nga ai.
Laika ka sara nkau mi tsun ai, shinggyim wuhpawng gaw ‘rights’ ahkaw ahkang ahkyak ai nga ma ai. Ahkaw ahkang ngu jang yawng hta maren nga ra nga ai. Kaji ai wa lu ai hte kaba ai wa lu ai bai bung ra nga ai. Lahtaw la wa lu ai hte Lahpai la wa lu ai mung naw bung ra na rai nga ai. Dai nrai yang, wuhpung a hpang hkan ai mung masha ni gaw, ningbaw tai ai langai ngai a hpang hkan nna, poi ngut shagu maza magawn mat ra ai hta jan nna hpa nan nngam nga ai. United Kingdom na mung masa la ni tsun ai: (US ni shana shat ‘dinner’ grai hkrak hkra sha sai nga jang, Europe ni gaw ban agying kashin ra ra re ai” nga ma ai.
Chyum Laika na labau mabyin
Yesu nga pra ai ten na Israela amyu (Jewish) masha ni a mung masa hpe loi mi jahta mayu ai. Shani shagu na sak hkrung lam gaw mung masa hkam la ai hta madung nga malu ai. Yesu tara hkaw hkawm ai ten gaw Roma Asuya ni up hkang ai kata rai nna, Jew amyu ni hta nbung ai wuhpung 5 nga ma ai. Dai ni gaw: 1) Hparashe – Pharisees; 2) Saduke -Sadducees; 3) Herodi – Herodians; 4) Myu tsaw hpung- Zealot; hte 5) Laika ka sara or chyoipra ai hpung – Essences ni rai ma ai. Langai hte langai, shada da dinglun hkat, anyam hkat nna aten ma nga malu ai. Ndai ni yawng shanglawm ai Council langai mung hpaw da ma ai. Dai gaw ‘Sanhedrin Council’ rai nna hkinjawng Kayapa hpe ningbaw shatai da mu ai.
Roma Asuya a gawng malai hku nna gaw, Caesar Augustus (27 Bc-14 AD) gaw karai shara kaw nga nhtawm Jew amyu ni hte Palistina mungdan ting hpe up nga ai. Mung masha ni kaw na hkanse hta la nna, tara hte mung dip da nga ai. Zet kung ai masha dan dawng pru wa na nloi ai zawn, pru wa ai ni hpe mung shi a amu hta jai lang kau kau di wu ai. Dai majaw, mung masha ni gaw kam hpa na shara tam nga ma ai. Nawku hpung hpe myit mada ga nga yang mung, alu bang, hkungga nawng jau ai hpe bai n gun dat ra ai sha n ga, tara 613 ting hpe mung tup hkrak bai hkan ra nga ai. Mung masa hku lawt lam tam ai ningbaw pru wa shagu, rim la nna shawa a man e kasi madun kau kau di ai sha a hkrum nga ma ai. Ndai ten hta, lahta e tsun lai wa sai wuhpung 5 gaw lawu na hte maren myit jahkut da nna sak hkrung ma ai.
Zealot- Myu tsaw hpung: Rawt malan hpung hpaw yang she mai sai, ndai Roma ni hpe anhte a kaji Dawi gaw Goliate wa hpe dang kau ai zawn, Roma ni hpe mung dang kau lu na re nga ma ai. Karai Kasang mung anhte kaw moi jiwoi jiwa prat kaw nna rau re. Dai majaw rawt malan saga, teng sha awngdang na re nga ma ai.
Raitim, Herodians hte Saduke (Herod hkawhkam a akyu hpe chyeju dum ai shi a hpang hkan masha ni, Yeruslem nawku htingnu hpe gram gram ya ai hpyen du, hte hpaji rawng ai mare kaba nga masha) ni gaw, ndai Zealot ni myit ai gaw shut nga ai, mana bu ai lai she re, Roma ni hte atsawm kanawn yang sha sak hkrung lu na re, dai nrai yang yawng jam jau mat na she rai nga ai nga ma ai. Essence ngu ai chyoipra san seng dum let laika ka sara ngu tsun hkam ai hpung ni gaw, ndai Herodians ni hte Zealot ngu ai myu tsaw ni myit ai gaw angawk angak hte hpaji nrawng ai amu she re nga ma ai. Karai Kasang hpe sha-grau sha-a let, Shi a mying ningsang hpe shakawn kungdawn ai lam chyu sha mung masa yawng a ashuk ashak hpe dang lu na re, sha n ga, lawt lam a ningpawt mung re, htaw zai bru jang ga kaw hkawm wa ai prat hpe mung myit dum mu le, Karai Kasang gara hku la-kawn la ai hpe mung myit dum ging ai le, nga ma ai.
Raitim, Hparashe ni a sawn nawn ai lam gaw lahta na hpung ni hte shai nga malu ai. Karai Kasang gaw Meshia ngu ai hkye la madu hpe shangun dat na re, dai hpe naw ala ga, anhte hpa n galaw lu ai, shi hkye la yang sha lawt lu na re. Dai majaw Meshia du wa na hpe shani shagu myit masin hkum hkrang jasan jaseng let ala nga ga, akyu hpyi ga, hkungga law law nawng jau nna Karai Kasang na hkra hpyi jahtau ga nga ma ai. Chyum laika na tara laika ni hpe anhte hkrak hkan yang, Karai Kasang gaw anhte hpe matsan dum let hkye la na re. Dai majaw jep ai tara (613) hpe tup hkrak hkan ga. Anhte gaw yubak tsip ni she re majaw, yubak kaw na jasan kau na shawng myit ra ai. Hkungga law law nawng jau ga, Roma ngu ai ni hpe Karai Kasang nan gasat shamyit kau na ra ai, nga ma ai.
Ndai hpung 5 hte gaw Roma hpe nra ai hkrai raitim, nra ai ladat hte gawt kau lu na ladat mahtai shapraw ai (theology) nbung shajang nga ma ai.
Lahta na hpung ni myit mang sawn shapraw ai kata kaw, yu maya mung masha ni gaw shani shagu na lu na sha na hpe sha myit ru nga ra sai. Machyi yang hpa hte tsi na, tsawra myit ni ganang e tam na, lu sha ganang na tam sha na gara hpung hta lawm na mung yak nga ai. Herodians ni she jaw ai zawn zawn, Zealot ni myit ai hku she awng dang na zawn zawn, nrai law Hparashe ni tsun ai ga madat yang she Karai Kasang nan kaja wa sa hkye la na kun nga nna mung ung ang nga ma ai.
Dai aten hta, Yesu ngu ai wa paw pru wa nna mare kahtawng ni hkan tara hkaw hkawm hpang wa sai. Shi hpe mung masa hku amyu hpe woi awn na shadu nhtawm, shi a hpang hkan nang ai ni law law re. Sape shi lahkawng 12 hpe shaga woi ai hpe yu yang, Israela amyu 12 hpe rau sha kahkyin gumdin na ngu ai ladat lawm nga lu ai. Raitim, shi a sasana gaw matsan masha ni kaw na hpang nga lu ai. Tara hkaw hkawm ai hte kaja war a nga ai machyi shamai ai lam, nat shaden ai hte kaw si ai ni hpe jaw lu jaw sha nna, myit kaji garen ai ni hpe shalan shabran hkawm nga ai. Nga hkwi ai yan nau hpe Sape hku shaga ai kaw nna hkawt, grit nem ai maga tsap nna hpang nga wu ai. Dai majaw, Zealot ngu ai Myu tsaw hpung ni gaw shi hpe grai ra sharawng nga ai. Raitim, masum ning tup hkan nang mada yu tim lak lai wa ai lam nmu lu ma ai majaw, shi a ntsa myit kataw ai ni law law lawm wa ma ai.
Yesu ngu ai wa hkaw hkawm ai gaw, Ninggawn Mung Masa re ai lam tsun wa sai. Ndai Ninggawn Mung Masa gaw masha yawng tara rap ra ai hpe lu la hkra gasat ai hpe lak nak hte nre ai sha myit masin hte rai nga lu ai. Nnan daw hta Yuda amyu mat mat ai ni hpe hkan tam na nga nhtawm, hpang daw de gaw mungkan ting de hkaw dan mu, ngu htet kau da wu ai. Shi a sape ni hpe shi tsun nga ai, “ Nye a hpang hkan ai ni gaw, asak hpe lahpaw hte makai gun nna hkan mu yaw (tinang wudang tinang hpai) nga nna htet da nu ai”. Nsang daw yang, aten ntam ai si ai de du mat ai. Akyu law law hpyi ga, masha ni anhte hpe shut ai hku nmu u ga mung, tsadan a jahten ai hte nam pum shang nna kamyin kamam hpa mung nbyin uga sadi maja let hkan nang marit, ngu wu ai. Dai daram tsun da ai kaw Yuda Iscariot naw gale pru mat wa nga lu ai.
Rai sa, lahta na lam gaw hkristan tai ai ni yawng chye na da sai lam ni re. Ndai hku nna woi awn ai hpung amyu myu, lai ladat amyu hte, n gun rawng ai hpung law law wa pru wa dam timung, shinggyim wuhpawng hta grin nga ai gaw, mung shawa masha ni sha arai nga ai nrai ni? Ndai mung shawa masha ni hta ahkyak ai hpa rai ta? Mung masa re ni? Hpaji re ni? Sut gan rai kun? hkam kaja lam wa rai kun? ngam nga ra ai shinggyim wuhpawng hta ta tut ahkyak dik ai hte shani shagu na hkrum hkra nga ai mayak mang hkang ni gaw mung masa kaja jang yawng mai byin wa na kun ngu ai ga san ni anhte hpe shani shagu san taw nga sai.
Myit shachyaw yu na lam
Dai ni na wunpawng ginra hta, lai wa sai 2000 ning hkan na Jew masha ni a gam maka hte kahproi ganoi byin nga ai ngu mu mada nni? Myu tsaw ai hpung ni lam woi ai gaw amyu hpe lawt lu na de kaja wa woi sa wa nga ai kun? Shing nrai, makam masham hta n gun dat ai mung Wenyi lam hpe ningshawng tawn nna amyu sha lam hpe woi awn ai re ngu tsun lu na kun? Shing nrai, mare kaba de nga nna hpaga yumga hte dum nta ni hkrak nga ai ni gaw amyu sha lam hpe shani shana kajai na ra sharawng ma ni? Rai sa, amyu sha lam chyu tsun ai ni gaw gara madang de lahkam sa wa nga sata? Dai ni gaw jaw nhtawm kadai ni gaw shut ai ngu mu mada nga ga ta?
Labau mau mwi a jahtum
Lahta na Jew amyu ni hta byin ai mabyin hpe bai yu ga. Yesu tara hkaw hkawm ai gaw si ai hpang Wenyi ni sumsing mungdan de du na matu re ni? Sape 12 hpe sha lata la ai lam gaw Jew amyu lakung 12 hpe hkringdat ai lam re nga nna chyum masa ninghkring ni mu ma ai, nang gara hku chye na lawm nta? Dai sha n ga, mat mat ai sagu ni hpe hkan tam ai nga nna mung tsun wu ai. Dai hte maren, tara maigan num sha gaw kasha machyi ai hpe shamai ya na hpyi ai shaloi, Yesu lawan n shamai ya ai sha, shat naw jaw sha yu u, mai wa na ra ai, nga ai hpe kanu gaw ‘sha ku na hkrat ai shat hkyep ni hpe gwi ni hta sha na ahkang nga ai zawn, an nu hpe mung na a tsawra myit kachyi mi sha gaw jaw ging ai le’ nga nna dara la ai lam chyum laika hta rawng nga ai.
Dai majaw, Yesu a shamu shamawt ai lam hpe Mesianic prophetic ‘Karai amu gun ai myihtoi kaba’ nga nna mung tsun da ma ai. Raitim, lahta e tsun lai wa ai hpung 5 gaw kadai mung Yesu hpe atsawm sha nchye na ma ai. Madi mung n madi shadaw wa ma ai. Ga san sha san la la rai nna kau da da di ai jahkring hkring hkrum wu ai.
Hpang jahtum AD 70 ram du wa yang, lahta na hpung 5 gaw dumbri dumbra rai mat sai. Jew amyu lamu ga ngu ai gaw numhpu she hput, mung masa myit mada shara kachyi mi mung nmu lu sai. Ratim, Yesu a hpang hkan ai ni gaw law htam nna mungkan de chyam hkra galu kaba dan dawng wa masai. Shanhte a marang e, Hebrew laika hpe Greek hku ka gale nna mungkan de shachyam shabra dat sai. Hparashe ni, Saduke ni, Herodians ni, Chyoipra dum ai ni yawng gaw ganang de rai mat sata? Yesu hpang hkan ai mung masha ni, ntai nmai rai nna lagyim nang ai ni, hpaji pyi nau nchye ai sha madat mara let kam sham ai ni gaw agrin nga nna nsi ai hte amyu nmat ai sha grin nga ai lam Hpung Sasana labau ni hpe yu nna mu lu nga sai nrai ni?
Subscribe to:
Posts (Atom)